ملا محمد مومن كرمانى
23
صحيفة الارشاد ( تاريخ افشار كرمان - پايان كار صفويه ) ( فارسى )
كرمان به عمل آورده ، روىهمرفته متوجه شده كه اينها در دو قسمت كرمان ، با اختصاصات اجتماعى خاص ، به عنوان افشار حضور داشتهاند : - نخست ايل افشار است كه حدود اقطاع و بافت زندگى مىكنند ، اينها صرفا جنبهء ايلياتى و گوسفنددارى دارند و قالى افشارى نيز كه كار آنها مىباشد شهرت خاص در كرمان دارد . اين گروه معمولا حدود دخالت آنها در اوضاع اجتماعى و سياسى كرمان ، از حدود معمولى ساير ايلات تجاوز نمىكند ، و كموبيش ، در امور اقتصادى - اقتصاد شبانى - استان كرمان صاحب نفوذ هستند . البته اوضاع امنيتى ولايت هم كموبيش در برهههاى خاصّى از زمان توسط بعضى افراد اين ايل آشفته مىشده است . ديوار كوتاه كرمان و ديوار يزدىها - اما گروه دوم افشارهاى حدود زرند و بافق هستند كه در تاريخ كرمان نفوذ داشتهاند . نفوذ افشارها ، در تاريخ كرمان ، بسيار بيشتر و مفصلتر از فعاليت ايلى و عشيرهاى است ، و اين مربوط مىشود به يك دستهء اصلى از اين طايفه كه از اوايل عصر صفوى به مقامات عاليه در كرمان رسيده و طايفهء خود را پادار ساخته ، قسمتهاى شمالى كرمان - زرند و راور و كوهبنان را مركز قدرت خود ساخته ، بيش از چهارصد سال صاحب نفوذ بودهاند ، و اين درست از زمانى شروع مىشود كه يزدىها با خانوادهء افشار پيوند و بستگى پيدا كردهاند . * * * نهصد سال پيش ، يك آدم باانصاف يزدى ، يا يك يزدى باانصاف آدم - كه هر دو در دنياى ما به قيمت اكسير اعظماند و كبريت احمر ، با مورّخ بزرگ كرمان - ابو حامد افضل الدين كرمانى - ملاقات كرده و حرفى به زبان آورده كه از كبريت أحمر كميابتر است و از اكسير اعظم گرانبهاتر .